لا إله إلا الله چوڻ جا شرط
سوال: “لا إله إلا الله” چوڻ جا ڪهڙا شرط آهن؟ ۽ ڇا ان جي معنيٰ ۽ ان جي تقاضائن کي سمجهڻ کان سواءِ صرف زبان سان ادا ڪرڻ ڪافي آهي؟
جواب: “لا إله إلا الله” سڀ کان افضل ڪلام آهي، هيءَ دين جو اصل ۽ مذهب جو بنياد آهي. اهو ئي ڪلمو آهي جنهن سان رسولن (عليهم الصلاة والسلام) پنهنجي قومن کي دعوت ڏيڻ جي شروعات ڪئي هئي. رسول الله ﷺ سڀ کان پهريان پنهنجي قوم کي جنهن شيءِ جي دعوت ڏني، اها اها هئي ته: “چئو لا إله إلا الله ته ڪامياب ٿي ويندؤ.” الله تعاليٰ فرمايو آهي:
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا أَنَا فَاعْبُدُونِ
“۽ اسان اوهان کان اڳ ڪوبه اهڙو رسول نه موڪليو جنهن ڏانهن اهو وحي نه ڪيو هجي ته مون کانسواءِ ڪوبه سچو معبود ناهي، تنهنڪري منهنجي ئي عبادت ڪريو.” (الأنبياء: 25)
۽ هر رسول پنهنجي قوم کي فرمايو:
اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ
“الله جي عبادت ڪريو، ان کان سواءِ اوهان جو ڪوبه معبود ناهي.” (الأعراف: 59)
تنهنڪري، هي ڪلمو دين ۽ مذهب جو بنياد آهي، ۽ ان کي پڙهندڙ لاءِ ضروري آهي ته ان جي معنيٰ کي ڄاڻي. ان جي معنيٰ اها آهي ته “الله تعاليٰ کان سواءِ ڪوبه سچو معبود ناهي.” ان جا ڪجهه شرط آهن، جيڪي هي آهن:
- علم: ان جي معنيٰ جو علم هجڻ.
- يقين: ان جي سچائيءَ تي مڪمل يقين هجڻ ۽ ڪوبه شڪ نه هجڻ.
- اخلاص: ان تي صرف الله جي رضا لاءِ خالص ٿيڻ.
- سچائي: دل ۽ زبان سان سچائيءَ سان اقرار ڪرڻ.
- محبت: ان ڪلمي جي تقاضا (يعني الله لاءِ خالص ٿيڻ) سان محبت ڪرڻ ۽ ان کي قبول ڪرڻ.
- فرمانبرداري (انقياد): ان جي آڏو سرِ تسليم خم ڪرڻ، توحيد تي قائم رهڻ، ۽ شرڪ کي رد ڪرڻ.
- بيزاري (برائت): الله کان سواءِ ٻين جي عبادت کان بيزاري اختيار ڪرڻ ۽ ان کي باطل سمجهڻ.
اهي سڀ “لا إله إلا الله” چوڻ ۽ ان جي معنيٰ جي صحت جا شرط آهن. مومن مرد ۽ مومن عورت ان ڪلمي کي الله کانسواءِ ٻين جي عبادت کان بيزاريءَ سان، حق جي فرمانبرداري ۽ قبوليت سان، الله جي محبت ۽ توحيد سان، اخلاص سان، ۽ ان جي معنيٰ ۾ بنا ڪنهن شڪ جي پڙهندا آهن.
ڇاڪاڻ ته ڪجهه ماڻهو اهڙا به آهن جيڪي ان کي زبان سان ته چون ٿا پر ان تي ايمان نٿا رکن، جهڙوڪ منافق؛ اهي اهو ڪلمو چون ٿا پر سندن دلين ۾ شڪ يا تڪذيب (ڪوڙو ڄاڻڻ) هوندو آهي. تنهنڪري، علم، يقين، سچائي، اخلاص, محبت، فرمانبرداري، قبوليت، ۽ بيزاريءَ جو هجڻ لازمي آهي. ڪجهه عالمن ان جي شرطن کي ٻن شعرن ۾ هن ريت گڏ ڪيو آهي:
عِلْـمٌ يَقِيـنٌ وَإِخْلَاصٌ وَصِدْقُكَ مَعْ … مَحَبَّـةٍ وَانْقِيَادٍ وَالْقَبُولِ لَهَا
وَزِيدَ ثَامِنُهَا الْكُفْرَانُ مِنْكَ بِمَا … سِوَى الْإِلَهِ مِنَ الْأَشْيَاءِ قَدْ أُلِهَا
(مفهوم: علم، يقين، اخلاص، تنهنجي سچائي، محبت، فرمانبرداري، ۽ ان جي قبوليت؛ ۽ ان جو اٺون شرط اهو وڌايو ويو ته تون الله کان سواءِ انهن سڀني شين جو انڪار (ڪفر) ڪرين جن جي عبادت ڪئي وڄي ٿي).
الله تعاليٰ اسان جي نبي محمد ﷺ، سندن آل، ۽ اصحابن سڳورن تي درود ۽ سلام نازل فرمائي.
حوالو:
هي فتويٰ “الدعوة” مئگزين، شمارو 1018، سومر ڏينهن 29 / 3 / 1407 هجري تي شايع ٿيو. (مجموع فتاوى ومقالات الشيخ ابن باز 3/ 49)
اصل مضمون: Arabic Website