ڇا ايمان ئي توحيد آهي؟
سوال: بارڪ الله فيڪم فضيلة الشيخ، پڇندڙ پنهنجي ٻئي سوال ۾ چوي ٿو: ڇا ايمان ئي توحيد آهي؟
جواب: شيخ فرمايو: ايمان ۽ توحيد ٻه مختلف شيون به آهن ۽ ٻئي هڪٻئي سان ملندڙ جلندڙ (متفق) به آهن. توحيد مان مراد الله عزوجل کي انهن شين ۾ اڪيلو مڃڻ آهي، جن جو هو مستحق آهي ۽ جيڪي ساڻس خاص آهن، يعني ربوبيت، الوهيت، ۽ اسماءَ ۽ صفات. ان ڪري عالمن سڳورن (رحمهم الله) فرمايو آهي ته توحيد جا ٽي قسم آهن: توحيدِ ربوبيت، توحيدِ الوهيت، ۽ توحيدِ اسماءَ ۽ صفات.
۽ اهي ٽيئي قسم الله تعاليٰ جي هن فرمان ۾ آيا آهن:
پوءِ الله تعاليٰ جو هي فرمائڻ: (رَّبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا) ان مان مراد توحيدِ ربوبيت آهي. ۽ ان جو فرمائڻ: (فَاعْبُدْهُ وَاصْطَبِرْ لِعِبَادَتِهِ) ان مان مراد توحيدِ الوهيت آهي. ۽ ان جو فرمائڻ: (هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا) ان مان مراد توحيدِ اسماءَ ۽ صفات آهي.
حقيقت ۾ اها ئي تقسيم ايمان جي به آهي؛ ڇاڪاڻ ته الله عزوجل تي ايمان آڻڻ ۾ ان جي ربوبيت، الوهيت، ۽ ان جي اسماءَ ۽ صفات تي ايمان آڻڻ شامل آهي. تنهنڪري، الله کي هڪ مڃيندڙ (موحد) ان تي ايمان رکندڙ آهي، ۽ الله تي ايمان رکندڙ ان کي هڪ مڃيندڙ آهي.
پر ڪڏهن ڪڏهن توحيد يا ايمان ۾ ڪو نقص (خلل) اچي ويندو آهي ته اهي گهٽجي ويندا آهن. ان ڪري ئي راجح قول اهو آهي ته ايمان وڌندو ۽ گهٽبو آهي؛ اهو پنهنجي حقيقت ۾، پنهنجي اثرن ۽ تقاضائن ۾ وڌندو ۽ گهٽبو رهندو آهي.
انسان ڪڏهن ڪڏهن پنهنجي دل ۾ تمام گهڻو اطمينان محسوس ڪندو آهي، ڄڻ ته هو ان غيب واري ذات کي (پنهنجي اکين سان) ڏسي رهيو هجي جنهن تي هو ايمان رکي ٿو. ۽ ڪڏهن ڪڏهن کيس ان ڪامل يقين ۾ ڪجهه گهٽتائي محسوس ٿيندي آهي.
جيڪڏهن تون اهو ڄاڻڻ چاهين ٿو ته ڪامل يقين ۾ فرق (گهٽ وڌائي) ٿيندو آهي، ته الله تعاليٰ جو پنهنجي خليل ابراهيم عليه الصلاة والسلام بابت هي فرمان پڙهه:
جيئن ته ايمان پنهنجي اثرن ۽ تقاضائن جي ڪري پڻ وڌندو آهي، ڇاڪاڻ ته انسان جيترا وڌيڪ نيڪ عمل ڪندو، ان جو ايمان اوترو ئي وڌندو ويندو، تان جو هو خالص مؤمنن مان ٿي ويندو.
اصل مضمون: Arabic Website